Czym jest psychoterapia integracyjna i jak wygląda praca w tym nurcie?
Zaktualizowano: 19 wrz
Często uważa się, że psychoterapia integracyjna po prostu łączy metody pracy wywodzące się z różnych nurtów psychoterapeutycznych. Warto jednak wiedzieć, że choć psychoterapia integracyjna faktycznie może wykorzystywać metody pochodzące z różnych modalności, nie polega ona wyłącznie na dowolnym dobieraniu technik czy interwencji. W zależności od przyjętego modelu integracyjnego, terapeuta łączy różne koncepcje psychologiczne i metody pracy w spójny sposób, dostosowując je do potrzeb konkretnej osoby i jej trudności.
Jak pisał Jerzy Mellibruda, uprawianie psychoterapii integracyjnej to poszukiwanie „uporządkowanego oraz całościowego sposobu myślenia o pacjencie i procesie zmiany, w którym wykorzystuje się różne perspektywy rozumienia pacjenta, a także związane z nimi metody postępowania” (Mellibruda, 2011, s. 14-15).
Z dorobku jakich nurtów korzysta psychoterapia integracyjna?
W terapii integracyjnej możemy korzystać między innymi z dorobku:
terapii poznawczo-behawioralnej (CBT),
terapii schematów,
podejścia skoncentrowanego na osobie,
podejść skoncentrowanych na doświadczeniu.
Nie oznacza to, że podczas jednej sesji stosujemy „po trochu wszystkiego”. Chodzi raczej o dobór odpowiednich sposobów pracy do potrzeb konkretnej osoby, jej trudności oraz etapu terapii, na którym się znajduje.
Na jakich założeniach opiera się podejście integracyjne?
W zależności od przyjętego modelu integracyjnego terapeuci mogą różnie rozumieć źródła trudności i proces zmiany. W podejściu, w którym ja pracuję, ważnym założeniem jest to, że nasze obecne trudności mogą mieć swoje źródła w przeszłych doświadczeniach i ważnych relacjach.
Powtarzające się doświadczania (w połączeniu z naszymi cechami wrodzonymi) mogą kształtować określone sposoby myślenia, odczuwania i reagowania, utrwalając się pod postacią tendencji i trwałych schematów. Jeśli schematy są destrukcyjne, wtedy różne sytuacje życiowe mogą wywoływać w nas automatyczne, często nieadekwatnie lub nadmiarowe reakcje, a to z kolei może przyczynić się do powstania problemów lub utrudnić realizację ważnych dla nas potrzeb.
Poniższy przykład, choć dość uproszczony, może ułatwić zrozumienie, jak z perspektywy integracyjnej powtarzające się sytuacje z naszej przeszłości mogą przyczyniać się do powstawania trwałych wzorców i schematów, które wpływają na nasze obecne doświadczenia. Za przykład posłuży wymyślona historia 10-letniej Oli.
Wyobraź sobie, że Ola wraca ze szkoły z pierwszą w życiu jedynką z matematyki. Nie wie, jak zareagują rodzice. Kiedy mówi o jedynce mamie, widzi na jej twarzy irytację. Mama w złości krzyczy, że taka ocena to powód do wstydu, że Ola powinna bardziej się starać i że jeśli tak dalej pójdzie, może nie zdać do następnej klasy. Po rozmowie mama przez dłuższy czas jest chłodna i zdystansowana.
Co mogło dziać się z Olą w trakcie tej interakcji? Prawdopodobnie czuła napięcie w ciele, lęk, smutek, może wstyd. Mogły pojawić się myśli: „Zawiodłam mamę”, „Muszę bardziej się starać”, "Nie mogę już nigdy dostać jedynki"
Jeżeli podobne doświadczenia powtarzałyby się w życiu Oli regularnie, z czasem prawdopodobnie utrwaliłby się w niej określony sposoby przeżywania i reagowania – określone reakcje ciała, np. napięcie, określone myśli, emocje i zachowania. W dorosłości Ola mogłaby więc bardzo bać się popełniania błędów, być wobec siebie wyjątkowo krytyczna, odczuwać silny stres, nawet przy drobnych niepowodzeniach. Dorosła Ola wcale nie musi być świadoma, dlaczego tak reaguje, może po prostu automatycznie odczuwać napięcie, lęk lub wstyd, a następnie próbować uniknąć błędu lub nadmiernie się kontrolować. Taki sposób funkcjonowania może być dla dorosłej Oli bardzo obciążający, a w konsekwencji może przyczyniać się do doświadczania różnych trudności, np. lęku przed oceną czy chronicznego napięcia.
Ten przykład pokazuje dlaczego, jeśli ktoś zgłasza się na terapię z określoną trudnością, w procesie pracy skupiamy się zarówno na teraźniejszości, czyli na obecnie przeżywanych trudnościach i wzorcach funkcjonowania, ale również na przeszłości, czyli na próbie zrozumienia genezy destrukcyjnych schematów.
Jak wygląda praca w nurcie integracyjnym w praktyce?
Terapia rozpoczyna się od określenia problemów, których obecnie doświadczasz, np.
lęk,
przewlekły stres,
obniżony nastrój,
trudności w relacjach,
niska asertywność,
nadmierny perfekcjonizm,
poczucie winy lub wstydu.
Następnie wspólnie rozpoznajemy utrwalone wzorce funkcjonowania, które mogą mieć wpływ na te trudności lub je podtrzymywać. Przyglądamy się między innymi:
temu, jak myślisz o sobie i innych,
emocjom, które najczęściej się pojawiają i temu, jak je regulujesz
sposobom, w jakie radzisz sobie z trudnymi sytuacjami,
doświadczeniom, które mogły mieć wpływ na ukształtowanie tych sposobów funkcjonowania.
Ważną częścią terapii jest lepsze zrozumienie siebie, ale samo zrozumienie zwykle nie jest końcem pracy. Kolejnym krokiem jest stopniowe wprowadzanie zmian, zarówno podczas sesji, jak i w codziennym życiu.
Jakich metod używamy podczas terapii?
Najczęściej podczas pracy koncentrujemy się na:
eksplorowaniu historii Twojego życia i ważnych relacji, aby lepiej zrozumieć, jakie doświadczenia miały wpływ na Twoje obecne funkcjonowanie,
budowaniu lepszego rozumienia siebie, emocji, myśli i zachowań,
pracy z przekonaniami i sposobami myślenia, które utrudniają Ci funkcjonowanie,
ćwiczeniu nowych sposobów reagowania i wprowadzaniu zmian w codziennym życiu,
pracy z emocjami i niewyrażonymi potrzebami z wykorzystaniem m.in. technik wyobrażeniowych oraz, w zależności od potrzeb, elementów dramatyzacji.
Celem psychoterapii jest uelastycznienie schematów, tak aby stworzyć możliwość bardziej świadomego wybierania, jak chcesz reagować, zamiast automatycznego powtarzania wzorców, które kiedyś mogły być pomocne, ale dziś utrudniają Ci życie.
Ile trwa terapia integracyjna?
Nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie. Długość terapii zależy od rodzaju trudności, ich nasilenia, celów, z jakimi zgłasza się dana osoba oraz gotowości do wprowadzania zmian.
Czasem terapia trwa rok, czasem dłużej.
O zakończeniu terapii rozmawiamy wtedy, gdy cele, z którymi zgłosiłaś/eś się na terapię, zostały osiągnięte w satysfakcjonującym dla Ciebie stopniu.
Jeśli zastanawiasz się, czy psychoterapia integracyjna będzie odpowiednia dla Ciebie, pierwsze konsultacje służą temu, aby wspólnie przyjrzeć się Twoim trudnościom i określić kierunek dalszej pracy.
Autorka: Agnieszka Kasprzak, psycholog, psychoterapeutka integracyjna
Źródła
Mellibruda, J. (2011). Siedem ścieżek integracji psychoterapii. Ślady dziecięcych traum i toksycznych relacji jako wyzwanie, Warszawa: Wydawnictwo Zielone Drzewo, Instytutu Psychologii Zdrowia PTP
